تیم ICS CERT کسپرسکی گزارش فصلی خود دربارهٔ چشم‌انداز تهدیدات سایبری علیه سیستم‌های کنترل صنعتی (ICS) و فناوری عملیاتی (OT) در سراسر جهان، مربوط به سه‌ماههٔ دوم ۲۰۲۶، را منتشر کرده است. این گزارش نشان می‌دهد اگرچه نرخ کلی حملات نسبت به سال‌های قبل کاهش یافته، اما الگوی حملات در حال تغییر جدی به سمت ایمیل و بخش‌های خاصی از صنعت است.
چیستی گزارش و پیش‌زمینهٔ فنی
در سه‌ماههٔ دوم ۲۰۲۶، در مجموع ۱۹.۱۵٪ از کامپیوترهای متصل به سیستم‌های صنعتی حداقل یک بار مورد بلاک‌کردن یک شیء مخرب قرار گرفته‌اند — پایین‌ترین نرخ ثبت‌شده از سال ۲۰۲۲ تاکنون. با این حال، در این بازه بیش از ۱۰,۹۰۴ خانوادهٔ متمایز بدافزار روی سیستم‌های صنعتی شناسایی شده که نشان می‌دهد تنوع تهدیدات همچنان بسیار بالاست.
تحلیل روش‌ها و منابع حمله
- اینترنت: اصلی‌ترین منبع آلودگی با ۷.۶۱٪ اما با روند نزولی — پایین‌ترین رقم از سال ۲۰۲۱.
- ایمیل: تنها بردار حمله‌ای که رشد داشته و به ۲.۸۴٪ رسیده — نشانه‌ای از تغییر استراتژی مهاجمان به سمت فیشینگ هدفمند علیه اپراتورهای صنعتی.
- رسانه‌های قابل‌حمل (USB و مشابه): ۰.۲۴٪ با روند کاهشی مداوم.
- پوشه‌های شبکه: ۰.۰۲۳٪، همچنان در حال کاهش.
رتبه‌بندی دسته‌های تهدید نشان می‌دهد اسکریپت‌های مخرب و صفحات فیشینگ (۵.۴۲٪) و منابع اینترنتی فهرست‌سیاه‌شده (۴.۳۱٪) بیشترین سهم را دارند؛ اسپای‌ور با ۳.۳٪ در رتبهٔ سوم قرار گرفته و باج‌افزار با وجود سهم کم (۰.۱۶٪) نسبت به سه‌ماههٔ قبل رشد داشته است.
بخش‌های پرریسک و توزیع جغرافیایی
پرریسک‌ترین صنعت در این گزارش، سیستم‌های بیومتریک با ۲۶.۴۴٪ کامپیوترهای مورد حمله بوده — دلیل اصلی آن، اتصال گستردهٔ این سیستم‌ها به اینترنت، استفادهٔ زیاد از ایمیل و کنترل‌های امنیتی ضعیف عنوان شده است. این بخش در بیشتر دسته‌های تهدید (اسکریپت مخرب، فیشینگ، اسپای‌ور، باج‌افزار و کرم) پیشتاز بوده است.
از نظر جغرافیایی، آفریقا با ۲۷.۹٪ بیشترین نرخ آلودگی کلی را دارد و در باج‌افزار، ویروس و بدافزار AutoCAD نیز پیشتاز است؛ در مقابل، اروپای شمالی با ۸.۱٪ کمترین نرخ را ثبت کرده است. روسیه نیز در بخش بیومتریک با ۱.۲۲٪ آلودگی باج‌افزاری، بالاترین رقم را در میان همهٔ صنایع و مناطق به‌خود اختصاص داده است.
چرا این گزارش برای صنایع ایرانی مهم است؟
بسیاری از کارخانه‌ها، نیروگاه‌ها و مراکز ساخت‌وساز در ایران از سیستم‌های SCADA/ICS و شبکه‌های OT استفاده می‌کنند که اغلب به‌دلیل ماهیت عملیاتی، سال‌ها بدون به‌روزرسانی و پچ امنیتی باقی می‌مانند. رشد سهم ایمیل به‌عنوان بردار حمله نشان می‌دهد مهاجمان دیگر صرفاً به دنبال آسیب‌پذیری‌های شبکه نیستند، بلکه کارکنان اپراتور صنعتی را هدف فیشینگ هدفمند قرار می‌دهند. همچنین رشد چشمگیر تهدیدات علیه سیستم‌های بیومتریک هشداری جدی برای سازمان‌هایی است که از دستگاه‌های حضور‌و‌غیاب یا کنترل تردد بیومتریک بدون تفکیک شبکه (Network Segmentation) استفاده می‌کنند.
ارقام کلیدی این گزارش
- ۱۹.۱۵٪ نرخ کلی آلودگی ICS — پایین‌ترین از سال ۲۰۲۲.
- ۱۰,۹۰۴ خانوادهٔ متمایز بدافزار شناسایی‌شده.
- ۲۶.۴۴٪ نرخ آلودگی در سیستم‌های بیومتریک — پرریسک‌ترین صنعت.
- رشد ۴.۳ برابری ویروس در بخش برق استرالیا/نیوزیلند (از ۰.۲۹٪ به ۱.۲۴٪).
- دوبرابرشدن بدافزار AutoCAD در آفریقا (به ۱.۰۲٪) — صنعت ساخت‌وساز بیشترین تأثیر را دیده است.
توصیه‌های عملی
- تقویت امنیت ایمیل: با توجه به رشد سهم ایمیل به‌عنوان بردار حمله، فیلترینگ پیشرفتهٔ ایمیل و آموزش کارکنان اپراتور صنعتی در برابر فیشینگ باید در اولویت باشد.
- جداسازی شبکهٔ سیستم‌های بیومتریک: دستگاه‌های حضور‌و‌غیاب و کنترل تردد بیومتریک باید در شبکه‌ای مجزا از شبکهٔ اصلی OT/IT قرار گیرند.
- محدودسازی رسانه‌های قابل‌حمل: با وجود کاهش کلی این بردار، هنوز هم باید سیاست کنترل USB برای تجهیزات صنعتی حساس اعمال شود.
- پایش مداوم شبکهٔ OT: استفاده از راهکارهای تشخیص و پاسخ ویژهٔ صنعتی (ICS/OT Security) برای شناسایی زودهنگام رفتار مشکوک.
- مدیریت وصله (Patch Management): برنامه‌ریزی برای به‌روزرسانی منظم سیستم‌عامل و نرم‌افزارهای صنعتی، حتی در محیط‌های عملیاتی حساس به قطعی.
جمع‌بندی
گزارش سه‌ماههٔ دوم ۲۰۲۶ کسپرسکی نشان می‌دهد اگرچه نرخ کلی حملات به سیستم‌های صنعتی رو به کاهش است، اما مهاجمان در حال تمرکز بیشتر روی ایمیل و بخش‌های حساسی مانند سیستم‌های بیومتریک هستند. برای سازمان‌های صنعتی و زیرساختی ایران، سرمایه‌گذاری روی راهکارهای امنیت اختصاصی OT/ICS و جداسازی شبکه‌های حساس یک ضرورت است. جزئیات کامل آماری این گزارش در مقالهٔ اصلی کسپرسکی روی Securelist در دسترس است.
مشاوره امنیتی رایگان با کارشناسان فدک رایان
اگر سازمان یا کارخانهٔ شما از سیستم‌های کنترل صنعتی (ICS/SCADA) یا تجهیزات بیومتریک استفاده می‌کند و نگران ریسک‌های امنیتی این زیرساخت‌ها هستید، کارشناسان فدک رایان آماده ارزیابی امنیتی و ارائهٔ راهکار متناسب با محیط عملیاتی شما هستند. برای دریافت مشاورهٔ تخصصی، همین امروز از طریق صفحه تماس با ما با ما در ارتباط باشید.